Mục lục [ Ẩn/Hiện ]

Kiểm tra mối hàn bằng sóng siêu âm (Ultrasonic Testing - UT) là phương pháp thử nghiệm không phá hủy (NDT) sử dụng chùm sóng siêu âm tần số cao chiếu vào mối hàn để phát hiện các khuyết tật bên trong.

1. Nguyên lý hoạt động

Sóng siêu âm (thường từ 0.5 MHz đến 20 MHz) được phát ra từ đầu dò truyền vào vật liệu.
Sóng đi theo đường thẳng trong môi trường đồng nhất.
Khi gặp biên giới vật liệu hoặc khuyết tật (vết nứt, rỗ khí, ngậm xỉ, không ngấu), sóng sẽ bị phản xạ, khúc xạ hoặc biến đổi.
Thiết bị thu nhận tín hiệu phản xạ này, phân tích thời gian và cường độ để xác định vị trí, kích thước và loại khuyết tật.

2. Thiết bị và dụng cụ cần thiết

Máy kiểm tra siêu âm: Thiết bị kỹ thuật số hoặc analog để hiển thị dạng sóng (như A-scan, B-scan).
Đầu dò siêu âm: Gồm đầu dò thẳng (sóng dọc) và đầu dò góc (sóng ngang, góc phổ biến 45°, 60°, 70°).
Dung dịch tiếp âm (Couplant): Gel, nước hoặc dầu giúp loại bỏ lớp không khí giữa đầu dò và bề mặt kim loại.
Mẫu thử chuẩn: Ví dụ mẫu V1 hoặc IIW để hiệu chỉnh máy và độ nhạy trước khi đo.
3. Các bước quy trình kiểm tra cơ bản

Chuẩn bị bề mặt: Làm sạch rỉ sét, xỉ hàn, mài phẳng và nhẵn bề mặt quét đầu dò.
Hiệu chỉnh thiết bị (Calibration): Dùng mẫu thử chuẩn để cài đặt vận tốc sóng và độ nhạy của máy.
Quét kiểm tra: Bôi dung dịch tiếp âm và di chuyển đầu dò dọc theo mối hàn.
Phân tích kết quả: Quan sát tín hiệu trên màn hình máy để phát hiện xung phản hồi bất thường và đánh giá khuyết tật.
Làm sạch và lập biên bản: Vệ sinh lại bề mặt mối hàn và đưa ra kết luận nghiệm thu.

4. Ưu điểm và nhược điểm

Ưu điểm:
- Phát hiện được các khuyết tật nằm sâu bên trong mà mắt thường không thấy.
- Độ chính xác cao, kiểm tra được vật liệu dày và không làm hỏng kết cấu.
Nhược điểm:
- Yêu cầu kỹ thuật viên có chứng chỉ chuyên môn cao (như tiêu chuẩn ASNT TC-1A VÀ ISO 9712).
- Bề mặt kiểm tra phải được chuẩn bị kỹ lưỡng.
- Nếu bạn cần thêm thông tin, bạn có thể cho tôi biết:

Bạn đang cần kiểm tra loại kết cấu/vật liệu nào (ống áp lực, nhà thép, bồn chứa)?
Bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về tiêu chuẩn áp dụng hay cách đọc tín hiệu sóng?